Jan Van Hove, journalist for the Belgian Newspaper De Standaard wrote an interesting and extensive article about the five art exhibitions of Visual Arts Flanders 2012!

http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=GB3KCN93

From De Standaard, Saturday January 7, 2012:

Nooit eerder waren er zoveel belangrijke exposities van levende kunst in ons land als dit jaar. De evenementen worden samen internationaal gepromoot.
Voor de liefhebbers van beeldende kunst wordt 2012 in de eerste plaats het jaar van de dertiende editie van Documenta in Kassel. Het vijfjaarlijkse overzicht van de hedendaagse kunst, waar sinds de jaren 1950 zowat alle belangrijke artiesten en kunstpausen passeerden, wordt dit keer geleid door de Amerikaanse curator Carolyn Christov-Bakargiev. De ‘bedevaart naar Kassel' brengt traditiegetrouw een kleine volksverhuizing teweeg – in 2007 telde men er 650.000 bezoekers – en dat zal deze keer niet anders zijn.

Maar ook in eigen land belooft 2012 als een ‘grand cru' voor de beeldende kunst onthouden te worden. Er komen liefst vijf grote exposities met een internationaal deelnemersveld.

De vierde editie van Beaufort brengt monumentale kunst aan de kust. Gent trekt met Track een spoor van actuele kunst door de Arteveldestad. Limburg verwelkomt op de oude mijnsite van Waterschei de negende editie van Manifesta, een Europese biënnale van jonge kunst. Het beeldenpark Middelheim in Antwerpen wordt uitgebreid en neemt een nieuw paviljoen van de architect Paul Robbrecht in gebruik met werk van topnamen zoals Thomas Schütte en Ai Weiwei. En dan is er in het najaar nog Newtopia, een tentoonstelling met kunst over de mensenrechten naar aanleiding van de opening van het Holocaust Memoriaal in Mechelen.

Toeval

Je zou haast gaan denken dat er een plan zit achter zo'n samenloop van evenementen. Maar dat blijkt niet het geval te zijn.

‘Elke tentoonstelling volgt haar eigen logica', zegt Philip Van Cauteren, de samensteller van Track en directeur van het Smak. ‘Beaufort is een triënnale en Manifesta een biënnale, die data liggen vast. Een jaar geleden kregen we in de gaten dat onze data ongeveer gelijk zouden lopen. Toen hebben we de koppen bij elkaar gestoken. Wat aanvankelijk een toeval leek en ook wel een beetje een tegenvaller, blijkt nu uiteindelijk een troef te worden. Door de concentratie van evenementen leg je meer gewicht in de schaal. We voeren bijvoorbeeld onze internationale communicatie samen. Door het samenvallen van vijf toptentoonstellingen kunnen we Vlaanderen als kunstregio promoten. De boodschap is dat een bezoek aan ons land dit jaar de moeite waard zal zijn voor kunstliefhebbers.'

Elk voordeel heb zijn nadeel. ‘Het grote nadeel is financieel', zegt Van Cauteren. ‘De overheid steunt ons voluit – zo krijgt Track 1 miljoen euro van de Vlaamse Gemeenschap en 600.000 euro van de stad Gent – maar een deel van het geld moet van sponsoring komen. Veel bedrijven haken door de crisis af. Bovendien vissen we allemaal in dezelfde kleine vijver. Dat neemt niet weg dat de concentratie mij een goede zaak lijkt. De tentoonstellingen hebben elk een eigen profiel en vullen elkaar mooi aan.'

De terugkeer van grote kunstevenementen in de publieke ruimte komt een beetje onverwachts. De jongste jaren hebben onze musea immers meer ingezet op klassieke tentoonstellingen in hun eigen gebouw.

‘De twee zijn nodig', zegt Phillip Van den Bossche, de curator van Beaufort en directeur van Muzee, het museum voor moderne kunst in Oostende. ‘De aandacht voor een meer professionele museumwerking is nuttig geweest en werpt vruchten af. Maar daarnaast hebben tentoonstellingen in de publieke ruimte een eigen rol. Ze bereiken nog altijd een groot publiek en wijzen nieuwe bezoekers de weg naar het museum.'

Crisis

Kunst wordt vaak als een vorm van luxe beschouwd. Niet direct de eerste prioriteit in tijden van economische rampspoed, denken velen. Maar Phillip Van den Bossche ziet het anders.

‘Ik ben optimistisch', zegt hij. ‘De crisis die Europa en de westerse wereld meemaken, dwingt de kunstenaars om scherp na te denken over hun eigen functie. Hoe kunnen zij iets bijdragen in deze tijd? Ik ben ervan overtuigd dat goede kunstwerken de toeschouwer vragen stellen en aan het denken kunnen zetten. Misschien zelfs geven ze sommige mensen een andere kijk op de werkelijkheid.'

Ook voor Philip Van Cauteren moet de kunst met beide voeten in de realiteit staan. Hij beschouwt Track als een tentoonstelling over stedelijkheid. ‘We blijven met opzet niet in het historische centrum van Gent, we trekken ook naar wijken waar migranten wonen. We komen op plaatsen waar bezoekers nooit heen gaan. We zoeken samenwerking met verenigingen, met jongeren, met de verschillende gemeenschappen die in Gent leven. Zo zal de tentoonstelling – want dat blijft het natuurlijk – inspelen op de reële problemen die vandaag in een stad leven.'

Van de vijf tentoonstellingen heeft Newtopia in Mechelen het meest uitgesproken engagement. Hoewel kunstenaars geregeld op de bres staan voor de mensenrechten, is het de eerste keer dat een grote tentoonstelling van hedendaagse kunst over de mensenrechten op touw gezet wordt. Bovendien zullen er verscheidene kunstenaars aan deelnemen uit landen waar de mensenrechten geschonden worden. Niet alleen de theorie, maar ook de praktijk zal in Mechelen present zijn.

Met dit aanbod geeft de Vlaamse kunstwereld in elk geval blijk van vitaliteit. En nu maar afwachten of de tentoonstellingen hun beloften waarmaken.